ناحيه از مراكز كهن سكونت و تمدن آريايى بوده است و اگرچه به علت سستى خاك بناهاى پايدار تاريخى در آنجا نمانده است ، باز نام باشكوه ، فاخر و كهن ديه‌ها بر قدمت روستاها گواهى مىدهد . ببينيم ارتىجان يعنى چه : واژه‌شناسى : اين نامواژه از سه جزء « ارت + ى + جان » تركيب شده است . با جزء اول « ارت » آشنا هستيم كه همان واژه « اشه » اوستايى ( به معنى مقدس ) است كه در مقابل « ارد » پارسى باستان آمده و باز هم به همان معناست و نشانهء قدمت در اينجا حرف « ت » باقى مانده و به همان صورت قديم « ارت » آن را مىيابيم . جزء دوم « ى » صورت ديگرى از تلفظ كسرهء اضافه است كه از برخى نامها حذف شده و از ميان رفته است و در اينجا آن را دوباره مىبينيم . جزء سوم « جان » همان معرب « گان » معادل « ان » است . ( مهرگان ، آبانگان ، آدرگان ، پلارتگان و غيره و غيره ) و اين « گ » صورت زينت ( Euphony ) دارد و در زبان فارسى بسيار و بىشمار در همهء نامواژه‌ها آمده است . اردال Ard l اردال ديهى است در جنوب باخترى اصفهان كه آن را در تقسيمات اخير جزء ديه‌هاى دهستان فلاورجان به حساب آورده‌اند . اين ديه در سال 1345 جمعيتى برابر با 280 نفر داشته است . « 1 » در عنوان اشترجان تذكر داده شده كه اين دهستان در ناحيهء بزرگ لنجان و النجان واقع است و ناحيتى است بسيار سرسبز و خرم و آباد ، داراى ديه‌هاى معتبر و با جلوه و با شكوه بسيار . در روستاهاى لنجان و النجان آثار كهن و قديم كم هست ، هرچه بوده است در تصاريف زمان از بين رفته و نابود شده است . آثار پيش از اسلام كه هيچ ، آثار مهم بعد از اسلام هم در اين ناحيت كم است و علتش همان بىعلاقگى مردم به بناهاى استوار و نوع مصالح ساختمانى ، بيشتر خشت و چوب و گران بودن سوخت براى تهيهء آجر مىباشد . با توجه به اين امر مىبينيم كه ديه‌ها هرچه آثار قديم هم داشته باشند همه در نام آنها خلاصه مىشود و از همين نامهاست كه ما اجمالا به گذشتهء باشكوه آنها پى مىبريم . واژه‌شناسى : واژهء اردال از دو جزء « ارد + ال » تركيب شده است . اين صورت اردآل با

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 13 . در سرشمارى سال 1375 جمعيت آن به 551 نفر رسيده است .